Ewolucja [łac. evolutio=rozwinięcie] jest to proces rozwoju świata organizmów żywych od powstania życia na ziemi i prymitywnych jego form do całej różnorodności współczesnego świata. jest procesem powolnym, nieodwracalnym i kierunkowym.
I.1. Dowody ewolucji
I.1.a. Bezpośrednie dowody ewolucji [ z zakresu paleontologii ]
- szczątki kopalne (twarde części orgaznizmów: kości, zęby itp.)
- odciski i odlewy w skałach osadowych lub w bryłach węgla (np. odciski karbońskich paprotniaków)
- owady, pajęczaki, nasiona zakonserwowane w żywicy sosny bursztynowej
- całe zakonserwowane zwierzęta (np. mamuty w lodach syberii)
- bezpośrednim dowodem ewolucji są tzw. żywe skamieniałości tzn. organizmy, które od milionów lat przetrwały niezmienione do dzisiaj (np. liliowce, żółwie, miłorząb japoński)
- metoda 14C wykorzystująca radioaktywny izotop węgla o okresie półtrwania 5570 lat
- metoda potasowo-argonowa dotycząca przemiany promienio twórczego potasu 40K w argon
- metoda oznaczania zawartości azotu i fluoru w kościach
- metody w zakresie palinologii (analiza pyłków kwiatowych roślin kopalnych)
Z zakresu anatomi porównawczej
tj. nauki zajmującej się wykrywaniem podobieństw i różnic w budowie organizmu:
narządy homologiczne, które mają wspólne pochodzenie a różnią się spełnianymi funkcjami (kończyny przednie ssaków: łapa kreta, płetwa wieloryba, skrzydło nietoperza, dłoń człowieka), narządy analogiczne, które spełniają podobne funkcje, ale różnią się pochodzeniem (np. skrzydło ptaka, kończyny kręgowców), Narządy szczątkowe, które są narządami zredukowanymi i bezużytecznymi (np. kość ogonowa, wyrostek robaczkowy, zęby mądrości),
Konwergencje, czyli ewolucje zbieżne to zjawisko, gdy organizmy nie spokrewnione ze sobą wykazują podobieństwo w budowie (np. opływowy kształt ciała ryb, fok, wielorybów,
Dywergencje, czyli ewolucje rozbieżne to zjawisko polegające na tym, że osobniki blisko ze sobą spokrewnione wykazują różnice w budowie i fizjologii
z uwagi na opanowanie różnych środowisk (radiacja adaptacyjna)
Z zakresu biochemii i fizjologii
- uniwersalność kodu genetycznego
- skład aminokwasowy białek
- mechanizm replikacji DNA, przebieg transkrypcji i translacji
- komórkowa budowa organizmów
- przebieg podziałów komórkowych
- podobieństwo wielu procesów metabolicznych
- sekwencja aminokwasów w cytochromach c, wykazująca tym większe podobieństwo im bliżej spokrewnione są organizmy
Z zakresu embriologii
(wartość tych "dowodów" od dawna jest kwestionowana):
- prawo rozwojowe [Karl Bear]
- prawo biogenetyczne [Ernst Haeckel]
- teoria filembriogenezy [Aleksiej Siewiercow]
- anabalia
- dewiacja
- archalaksa
Karol Robert Darwin [1809-1882] opublikował pierwszą naukową teorię ewolucji w dziele " O powstaniu gatunków drogą doboru naturalnego... " wydanym w 1859 r.
 | |||
| Karol Robert Darwin |
II.2. Podstawowe cechy darwinizmu
-wszystkie organizmy wykazują zmienność indywidualną, każdy osobnik różni się od pozostałych szeregiem cech
-organizmy wykazują tendencję do nieograniczonego rozmnażania się, ale w przyrodzie działają czynniki ograniczające jak brak przestrzeni życiowej,wody,pokarmu,drapieżnicy i pasożyty
-w przyrodzie między gatunkami panuje walka o byt (dobór naturalny)
-człowiek w hodowli zwierząt i uprawie roślin posługuje się doborem sztucznym
-w organizmach żywych mogą pojawiać się zmiany budowy i jeżeli te zmianymają na celu lepsze przystosowanie się do warunków środowiskowych to można je nazwać zmianami przystosowawczymi
III. Czynniki ewolucji
- zmienność mutacyjna
- zmienność rekombinacyjna
- dobór naturalny
- dryf genetyczny
A. Pula genowa gatunku ulega zmianom
B. Izolacja geograficzna
C. Pula genowa gatunku zostaje rozdzielona
D. Powstanie nowych gatunków
Źródło: Bogusław Topolski "BIOLOGIA w pigułce"
Agencja "Benkowski" Białystok 1999
ISBN 83-901656-8-6
Jeśli potrzebujecie jakiś szczegółów PISZCIE :)
